Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Girne kıyılarında meydana gelen ve denizcilik dünyasını sarsan gemi faciasının ardından soruşturma derinleşiyor. Sefer izinlerinden yükleme dengesine, kurtarma operasyonunun zamanlamasından acil durum çağrılarına kadar yanıt bekleyen 6 hayati soru masada.
Doğu Akdeniz’in en kritik geçiş noktalarından biri olan KKTC’nin Girne açıklarında yaşanan trajik gemi kazası, yalnızca yerel otoriteleri değil, uluslararası denizcilik emniyet standartlarını da yeniden gündeme taşıdı. Fırtınalı hava koşullarında su alarak alabora olan gemiyle ilgili başlatılan çok yönlü adli ve teknik tahkikat sürerken, deniz emniyeti uzmanları ve kaptanlar facianın gelişim sürecini 6 temel başlık altında değerlendiriyor.
İşte kazanın perde arkasını aralayacak o 6 kritik başlık:
Meteorolojik uyarılar ve sefer izni: riske rağmen mi çıkıldı?
Kazanın yaşandığı saatlerde bölgedeki rüzgâr şiddeti ve dalga boyuna ilişkin meteoroloji bültenlerinin gemi yönetimine ve liman başkanlığına ulaşıp ulaşmadığı en temel tartışma konusu. Uzmanlar, belirli tonajdaki gemilerin çıkışına izin verilmemesi gereken fırtına eşiklerinin aşılıp aşılmadığını ve “limandan ayrılma izninin” hangi şartlarda onaylandığını sorguluyor.
Yükleme kusuru ve balast (denge) dağılımı
Deniz kazalarının büyük bölümünde gizli etken olan “yük kayması”, Girne açıklarındaki olayda da güçlü bir ihtimal olarak öne çıkıyor. Geminin ambarlarındaki kargo sabitlemesinin (lashing) uluslararası kurallara uygun yapılıp yapılmadığı ve geminin denge tanklarındaki (balast) sıvı dengesinin fırtına manevralarını taşıyıp taşımadığı araştırılıyor.
Teknik bakım ve sertifikasyon yeterliliği
Geminin son sörvey (denetim) raporları, makine dairesindeki sintine pompalarının çalışır durumda olup olmadığı ve can kurtarma filikalarının mekanik aksamı inceleniyor. Uzmanlar, yaşlı ve bakım eksikliği bulunan teknelerin Akdeniz’deki yoğun sefer temposunda büyük risk barındırdığına dikkat çekiyor.
“Mayday” çağrısı ve sahil güvenliğin reaksiyon süresi
Gemi su almaya başladığı ilk andan itibaren telsiz üzerinden yapılan acil durum (Mayday / PAN-PAN) çağrılarının zaman çizelgesi mercek altında. İlk tehlike sinyali ile kurtarma unsurlarının olay yerine intikal etmesi arasındaki sürenin standartlara uygunluğu inceleniyor.
Mürettebatın kriz ve tahliye yönetimi
Denizde panik anında personelin yolculara can yeleklerini doğru dağıtıp dağıtmadığı ve acil toplanma istasyonlarına intikal protokollerinin uygulanıp uygulanmadığı hayatta kalanların ifadeleriyle netleşiyor. Mürettebatın yeterlilik sertifikaları ve acil durum tatbikat geçmişi dosyanın ana unsurlarından biri.
Hukuki zincir: Asıl sorumluluk kimde?
Olası bir donatan ihmali, kaptanın inisiyatif hatası veya liman otoritesinin denetim eksikliği… Deniz hukuku uzmanları, hazırlanacak kapsamlı bilirkişi ve kaza kırım raporunun ardından sorumluların belirleneceğini ve cezai sürecin bu doğrultuda şekilleneceğini ifade ediyor.
